Tuesday , June 25 2019

Society

बाैद्ध दर्शनमा शाकाहार र मांशाहारकाे भ्रम

बौद्ध मान्यतामा मांशाहारी भोजन नगर्नु नै त भनिएको छैन तर कुनै पनि भोजनमा आशक्त नहुनलाई भने अवश्यै पनि जोड दिइएको पाइन्छ । मासु खानुपरे ‘त्रिकोटी परिशुद्ध’ मांशको अवधारणा छ । आदिट्ठ (आफ्नो लागि भनी प्राणी मारेको, नदेखेको), असुत (आफ्नै निमित्त भनी मारेको, मारिएको खबर आफूले नसुनेको) र असंकित (आफ्नै निमित्त …

Read More »

नागा बाबाको दर्शन

नांगा बाबाहरु निर्वस्त्र हुन्छन्, नानाभातीका अचम्म लाग्दा शब्दहरु बोलेर अनेक उजंग गरेर हिँड्छन। यिनका यी प्रत्येक क्रियाकलापको गूढ रहस्य हुन्छन्। यिनीहरु निर्वस्त्र हुनुको अर्थ यौनिकतासँग जोड्नु ठूलो भूल हो। बसन्त महर्जन शिवरात्री पर्वको सन्दर्भमा नागा बाबाहरुलाई लिएर नकारात्मक टिप्पणी हुन्छन्। नागा बाबाहरु काठमाडौंस्थित पशुपतिनाथ मन्दिरमा विशेषतः भारतबाट आउँछन् र नाङ्गै …

Read More »

जीवन साथी फेला नपर्दासम्म युवतीहरु मुडुलै

दुनियामा यस्तो संस्कार पनि छ जहाँ बिहे अघिसम्म महिलाहरुले कपाल पाल्नै पाउँदैनन् । अर्थात्, जीवन साथी फेला नपर्दासम्म युवतीहरु मुडुलो बस्नु पर्दछ । दक्षिण अफ्रिका, इथियोपिया तथा सोमालियामा बस्ने बोराना आदिवासीहरुमा यो अनौठो प्रचलन रहेको छ जसअनुसार केटीहरुले निश्चित अवधिसम्म मुडुलो बस्नु पर्दछ । राम्रो जिवनसाथी पाउनका लागि त्यहाँका युवतीहरु …

Read More »

दुनियाँमा १३ अंकलाई अशुभ मानिन्छ, किन ?

१३ नम्बरको रहस्य के छ ? मानिसहरु यो अंकको प्रयोग गर्नमै हिच्किचाउने गरेका छन् । कारण के छ ? अझ पश्चिमी देशहरुमा १३ अंक प्रतिको विकर्षण र त्रासले आम मानिसमा जरो गाडेको पाइन्छ । १३ नम्बरप्रति यस्तो भय सिर्जना हुनमा धेरै घटना तथा संयोगहरु छन् । ती संयोगहरुले यस्तो माहोल सिर्जना …

Read More »

जादू देखाउने बौद्ध भिक्षु

‘‘म जादूगर होइन, भिक्षु हुँ । मान्छेलाई जागरुक बनाएर समाजलाई डो-याउन चाहन्छु ।’’ बसन्त महर्जन भारतमा एक बौद्ध भिक्षु आजभोलि जादू देखाउँदै हिड्छन् । उनको पहिचान बौद्ध भिक्षु त हो नै, तर जादू देखाउने भिक्षुका रुपमा । गौतम बुद्धले जादू वा इन्द्रजाललाई कुनै स्थान दिएका भने छैनन् । जादू देखाउने …

Read More »

माटोसँग खेलेर कला पस्कने पेशा सङ्कटापन्न अवस्थामा

भाँडा बनाउने प्रयोजनकै लागि तयार पारिएको काठको चकाको बीचमा आवश्यक माटोको डल्लो राखी एउटा लामो लठ्ठीले चक्कालाई बेस्सरी घुमाउँछन् र पछि माटोमा उनको हात सल्बलाउन थाल्छ । बसन्त महर्जन माटोको भाँडा र विभिन्न सामान बनाउने आफ्नो परम्परागत पेशा धान्न भक्तपुर जिल्लाका कृष्णभक्त प्रजापति के मात्र गर्दैनन् ? पाँच किलोमिटर ढाटा …

Read More »

ससुरालीमा ज्वाइँ : कुन समुदायमा के भूमिका ?

समुदाय हेरेर ज्वाइँको स्थान फरक फरक हुन्छ, जसलाई सामाजिक विविधता भनेर चिनाउन पनि सकिन्छ । यी विविधतामा पनि रोचकता हुनु नेपाली समाजको विशेषता पनि हो बसन्त महर्जन हिन्दू धर्ममा भगवान विष्णुलाई जुन स्थान प्राप्त छ त्यही स्थान नेपाली हिन्दू समाजमा आफ्नो ज्वाइँलाई पनि दिइएको हुन्छ, । ज्वाइँलाई ‘ज्वाइँनारायण’ बाट सम्बोधन …

Read More »

जति धेरै श्रीमान उति नै शक्तिवान : हिमाली क्षेत्रमा बहुपति प्रथा

घरमा सबैले कमाएर ल्याउने धन एउटै ढुकुटीमा जान्छ र त्यो ढुकुटीको संचालक ती महिला नै हुन्छिन् । श्रीमतिलाई खुशी पार्न श्रीमानहरू लुगाफाटा तथा गरगहना ल्याईदिन्छन् । बसन्त महर्जन महाभारतमा पञ्चपाण्डव दाजुभाईको एउटै पत्नी द्रौपदीको प्रसंग अघि सारेर ‘बहुपति प्रथा’लाई त्यसैको निरन्तरता भन्नेहरू पनि छन् । त्यो विवाह आकस्मिक थियो र …

Read More »

नेवार महिला कहिल्यै विधवा हुन्नन्

नेवार समाजमा दाम्पत्य जीवनको लागि गरिने विवाहको आफ्नै महत्व हुँदाहुँदै पनि पारपाचुकेको सजिलो बाटो पनि सामाजिक मान्यताअनुरुप नै छ र यसकोे अधिकार महिला वर्गमा निहित छ बसन्त महर्जन  समाजमा श्रीमानको मुत्युपछि महिला विधवा हुन्छे र बाँकी जीवन आफ्नै सामाजिक मान्यताअनुसार बेग्लै प्रकारले बिताउनु पर्छ । विधवाको अवधारणाले हिन्दू महिलाहरु बढी प्रताडीत …

Read More »

एक्काइशौं शताब्दीमा पनि घन्किदैछ धिमे बाजा

धिमे परम्परागत रुपमा पुरुषहरुलाई मात्र सिकाइँदै आएपनि हाल  महिला वर्ग पनि यसमा सरिक हुन थालेका छन् बसन्त महर्जन काठमाडौंको जस्तोसुकै भीडभाड वा सामान्य ठाउँमा पनि धिमे बाजा बज्नु सामान्य कुरा हो । यो प्रायशः धार्मिक तथा साँस्कृतिक उत्सव विशेषमा बजाइने एक खालको लोक बाजा हो । भलै एक दुई वटा मात्र …

Read More »